ZORUNLU EĞİTİM SADECE NESLİ DEĞİL, TARIMI DA ÇÖKERTİYOR!’’

ZORUNLU EĞİTİM, ZORUNLU ÇÖKÜŞ: KÖYDEN ŞEHRE KAYBOLAN NESİLLER
Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta yaşanan elim hadiselerin ardından kaleme aldığımız yazıda da ifade edildiği üzere, 12 yıllık zorunlu eğitim sistemi yalnızca eğitim alanını değil; toplumsal yapının tamamını sarsan, derin krizler üreten, ciddi kırılmalara yol açan ve hem maddi hem de manevi kayıpları büyüten yapısal bir soruna dönüşmüştür…
Bugün gelinen noktada, aynı meselenin çok daha kritik ve hayati bir boyutuyla karşı karşıyayız. Malum olduğu üzere tarım ve gıda güvenliği, ülkemiz açısından artık yalnızca ekonomik bir alan değil; stratejik önemi yüksek, doğrudan milli beka ile ilgili temel bir mesele hâline gelmiştir. Ne var ki Türkiye’de tarımda yaşanan derin krizin başlıca nedenlerinden biri de yine bu ucube! 12 yıllık zorunlu eğitim sistemidir.

İNSAN GİTTİĞİNDE TARIM DA BİTER: ÇÖKÜŞÜN GERÇEK BAŞLANGICI
Türkiye’de tarımın bugün geldiği nokta, basit bir ekonomik daralma ya da teknolojik dönüşümle açıklanamaz; bu tablo, uzun yıllara yayılan yanlış tercihlerin, ihmal edilen gerçeklerin ve en önemlisi insan kaynağının hatalı yönetilmesinin birikmiş sonucudur.
Tarımın çöküşü, çözülmesi topraktan değil, insandan başlamıştır!
Tarımın üç temel şartı vardır birincisi nitelikli toprak; üretime elverişli arazi.
İkincisi uygun iklim/su; mevsimlerin olması gerektiği gibi yaşandığı doğal denge.
Türkiye bu iki başlıkta hâlâ güçlü bir zemine sahiptir.
Ne var ki üçüncü ve belirleyici unsur, çoğu zaman göz ardı edilmiştir: İnsan gücü…
Toprak vardır, iklim vardır; fakat o toprağı işleyecek, üretimi sürdürecek insan yoksa, bütün bu imkânlar atıl bir potansiyelden öteye geçemez.

ZORUNLU EĞİTİM, ZORUNLU KOPUŞ: KÖYDEN ŞEHRE KAYBOLAN NESİLLER
Sorunun düğüm noktası da tam burada ortaya çıkar. Yıllardır uygulanan zorunlu eğitim sistemi, özellikle 4+4+4 yapısı, genç nüfusu en üretken çağında üretim alanlarından koparmaktadır. On iki yıl süren zorunlu eğitim ve ardından neredeyse otomatik bir yönelim hâline gelen üniversite süreci, gençleri 20’li, 25’li yaşlara kadar sistemin içinde tutarken; onlara ne hayatla uyumlu bir beceri kazandırmakta ne de gerçek bir meslek sunmaktadır. Böylece köyünden kopmuş, şehirde de tutunmakta zorlanan, iki dünya arasında sıkışmış bir gençlik ortaya çıkmaktadır…
Bu kopuşun en somut ve en kritik boyutlarından biri de köy okullarının kapatılması ve çocukların ilçe ve il merkezlerine taşınmasıdır. Henüz çocuk yaşta köyünden, toprağından ve üretim kültüründen uzaklaştırılan bu nesiller…
Sonuçta ortaya “iki arada, bir derede kalmış” bir nesil çıkmaktadır. Ne köyüne dönebilen, ne de şehirde tutunabilen! bir nesil…
Tıpkı 1970’li yıllarda Avrupa’ya giden gurbetçiler için söylenen o meşhur ifade gibi:
Türkiye’de “Almancı”, Almanya’da “yabancı”…

BORÇ, MAKİNE VE KISIR DÖNGÜ: ÜRETEN DEĞİL TÜKETEN TARIM!
İnsan kaynağının çekildiği yerde boşluk, makineleşmeyle doldurulmaya çalışılmaktadır. Oysa makineleşme, doğru yerde ve ölçüde kullanıldığında verimliliği artıran bir araçtır; ancak insanın yerini almak zorunda kaldığında ise maliyetleri büyüten bir yüke dönüşür.
Nitekim birçok köyde, geçmişte sadece birkaç temel ekipmanla sürdürülen üretimin yerini bu gün, köylerde yeterli nüfus, insan gücü kalmadığı için onların yerini onlarca farklı ve pahalı makinenin aldığı görülmektedir. Bir köyün bütün ihtiyacını karşılayacak bir kaç traktör ve ekipman yeterliyken, aynı köyde gereksiz biçimde çoğalan traktör, araç gereçler bu savrulmanın en somut göstergesidir.
Diğer taraftan, elde edilen gelir, giderek borcun ve ekipman maliyetlerinin içinde erimektedir. Banka kredileri, faiz yükü ve sürekli yenilenen makine ihtiyacı, çiftçiyi üretici kimliğinden uzaklaştırarak borç batağına sürüklemektedir.
Yılda bir iki ay çalışıp senenin büyük bölümünde atıl kalan ekipmanlara ödenen yüksek bedeller, yalnızca bireysel değil, aynı zamanda milli ölçekte bir kaynak kaybına işaret etmektedir. İnsan emeği sistemden çekildikçe bir taraftan ülkedeki istihdam daralmakta; diğer taraftan üretim zinciri zayıflamakta ve ayrıca kırsal yapı çökmektedir.

GÖRÜNMEYEN KRİZ: ÜRETİM AZALIYOR, BAĞIMLILIK ARTIYOR
Bu yapının kaçınılmaz sonucu ise üretim miktarı ve kalitesindeki gerilemedir. Yeterli insan gücü olmadan sürdürülebilir bir tarım düzeni kurmak mümkün değildir. Üretim azaldıkça arz daralmakta, bu da fiyatların yükselmesine yol açmaktadır. Gıda enflasyonu, işsizlik ve kırsal yoksulluk birbirini besleyen bir döngüye dönüşmektedir. Böylece mesele yalnızca tarımsal bir sorun olmaktan çıkarak, toplumsal ve ekonomik bir krize evrilmektedir.
Diğer taraftan tarım ile hayvancılık da birbirinden ayrı düşünülemez. Kırsalda insan kaynağının azalması yalnızca ekim-dikimi değil, aynı zamanda hayvansal üretimi de doğrudan zayıflatmaktadır. Küçük ve orta ölçekli hayvancılığın sürdürülemez hale gelmesi, süt ve et üretiminde düşüş gibi sonuçlar doğurarak gıda zincirinin en kritik halkalarından birinin kopmasına yol açmaktadır.
Bu süreç yalnızca ekonomik değil, stratejik bir risktir.
Çünkü gıda güvenliğini kaybeden bir ülkenin, siyasi ve ekonomik bağımsızlığı da tehlikededir ve bu doğrudan bir beka meselesidir!
Devletin iyi niyetle çiftçilerimize sunduğu teşvikler ve faizsiz kredi politikaları da beklenen etkiyi oluşturmamaktadır. İhtiyaçtan ziyade cazibeyle! alınan senede bir iki ay çalışan! çiftçeker! devasa traktörler ve ekipmanlar, kısa vadede bir rahatlama hissi doğursa da uzun vadede çiftçiyi ağır borç yükünün altından kalkamaz hale getirmektedir.
Bu süreç, belki bir taraftan traktör ve tarım makineleri üreten sektörlerin büyümesine! katkı sağlarken, diğer taraftan üreticinin borç batağına sürüklenmesine sebep olmaktadır. Dolayısıyla kazananı sınırlı!; kaybedeni ise geniş bir toplumsal kesim olan bir yapı meydana getirmektedir.

SİSTEMİN KALBİ: EĞİTİM DÜZELMEDEN HİÇBİR ŞEY DÜZELMEZ
Bu noktada çözüm, daha önce ifade ettiğimiz mesleki yönlendirme yaklaşımının tarım özelinde yeniden kurgulanmasından geçmektedir. İlk dört yılın ardından, ikinci dört yıl ve hatta üçüncü dört yıl içerisinde öğrencilerin kabiliyet, kapasite ve yetenekleri bilimsel yöntemlerle analiz edilmelidir. Akademik yatkınlığı olanlar akademik yolda ilerlerken; tarım, üretim ve uygulama becerisi yüksek olan gençler için sosyal güvenceli! özel eğitim kanalları oluşturulmalıdır.
Bu çerçevede “ziraat meslek liseleri” benzeri, uygulama ağırlıklı, üretimle iç içe uygulamalı eğitim modelleri yaygınlaştırılmalıdır. Bu okullar sadece teorik bilgi veren kurumlar değil; öğrencinin toprağa dokunduğu, üretim yaptığı, hayvancılığı öğrendiği canlı eğitim alanları olmalıdır. Tarım işletmeleriyle entegre, köy temelli eğitim merkezleri oluşturulmalıdır.
Dünyada bunun başarılı örnekleri bulunmaktadır: Almanya’daki dual sistemde olduğu gibi okul ile üretim alanı birlikte yürütülmekte; Hollanda’da tarım eğitimi doğrudan sahada, işletmelerle entegre şekilde verilmektedir. Benzer şekilde Türkiye’de de köy ile okul yeniden buluşturulmadan bu kopuşun önüne geçmek mümkün değildir.

SONUÇ
Son söz yine aynı yere çıkar:
Eğitim sistemi düzelmeden tarımın da düzelmesi mümkün değildir. Çünkü ilk düğme yanlış iliklendiğinde, geriye kalan hiçbir şey doğru gitmez.
Bugün Türkiye’nin karşı karşıya olduğu mesele tam da budur: İlk düğmeyi doğru yerden ilikleyebilmek…
Aksi halde yarın kaybedilecek olan sadece üretim olmayacaktır.
Toprağa anlam veren insan, o insanı var eden kültür ve nesilden nesile aktarılan üretim iradesi de sessizce yok olacaktır.
Gıda güvenliğini kaybeden bir ülkenin, siyasi ve ekonomik bağımsızlığı da tehlikededir ve bu doğrudan bir beka meselesidir!

Erol KAVUNCU