Avrupa’da hükümetler vatandaşlarına gıda, su ve temel ihtiyaç malzemelerini hazır bulundurmalarını tavsiye ediyor. Almanya ise 10 günlük hazırlık önerisiyle dikkat çekiyor. Peki, Almanya’da gerçekten ne oluyor? Bu çağrılar yaklaşan bir tehlikenin habercisi mi, yoksa değişen dünyanın zorunlu kıldığı yeni bir güvenlik anlayışı mı?
Avrupa’da son yıllarda dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Bir zamanlar yalnızca savaş dönemlerinde gündeme gelen sivil savunma, acil durum stokları ve kriz hazırlıkları artık hükümetlerin günlük politikalarının bir parçası haline geliyor.
Almanya’da Federal Sivil Koruma ve Afet Yardım Dairesi (BBK), vatandaşlara evlerinde mümkünse 10 gün yetecek kadar gıda, içme suyu ve temel ihtiyaç malzemesi bulundurmalarını tavsiye ediyor.
Hollanda, Fransa ve Birleşik Krallık üç günlük hazırlığı öne çıkarırken Almanya’nın 10 günlük erzak tavsiyesi ister istemez önemli bir soruyu gündeme getiriyor:
Almanya neden vatandaşlarının 10 gün boyunca kendi imkânlarıyla ayakta kalabilecek durumda olmasını istiyor?
Bu sorunun cevabını yalnızca savaş ihtimalinde aramak doğru olmaz. Ancak Avrupa’nın değişen güvenlik ortamını görmezden gelmek de mümkün değil.
Almanya, uzun yıllar boyunca güçlü ekonomisi, gelişmiş altyapısı ve kurumsal yapısıyla krizlere karşı dayanıklı bir ülke olarak görüldü.
Elektrik kesildiğinde kısa sürede yeniden geleceğine, market raflarının dolu kalacağına, musluklardan temiz su akacağına ve acil yardım hizmetlerinin her koşulda çalışacağına inanıldı.
Fakat son yıllarda yaşanan gelişmeler bu güven duygusunu sarstı.
Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaş, Avrupa’nın güvenlik hesaplarını değiştirdi. Enerji krizi, siber saldırılar, aşırı hava olayları ve altyapı sistemlerinin kırılganlığı Almanya’da sivil koruma konusunu yeniden ön plana çıkardı.
Özellikle 2021 yılında Almanya’nın batısında yaşanan ve çok sayıda insanın hayatını kaybettiği sel felaketi, gelişmiş bir ülkede bile afetlere hazırlığın ne kadar hayati olduğunu gösterdi.
Bugün Alman yetkililerin üzerinde durduğu mesele yalnızca askeri bir çatışma değil. Uzun süreli elektrik kesintileri, içme suyu sorunları, iletişim ağlarının devre dışı kalması ve tedarik zincirlerinin aksaması da ciddi riskler arasında değerlendiriliyor.
Dolayısıyla 10 günlük hazırlık tavsiyesini, belirli bir tarihte savaş çıkacağına ilişkin bir açıklama olarak değil, olası krizlere karşı toplumsal dayanıklılığı artırma çabası olarak değerlendirmek gerekiyor.
Almanya’nın hazırlık çağrısının arkasında önemli bir gerçek yatıyor:
Büyük bir kriz yaşandığında devletin bütün vatandaşlara aynı anda yardım ulaştırması mümkün olmayabilir.
Düşünün ki geniş bir bölgede elektrikler kesildi. Telefon şebekeleri çalışmıyor, marketlerde elektronik ödeme sistemleri devre dışı kalmış, benzin istasyonlarında pompalar durmuş ve bazı ulaşım hatları kullanılamıyor.
Böyle bir durumda insanların yalnızca devletin yardımını beklemesi ciddi sorunlara yol açabilir.
İşte Almanya’nın vatandaşlarına verdiği mesaj burada anlam kazanıyor.
Her hane, en azından ilk günlerde kendi temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek durumda olmalı.
Ancak burada üzerinde durulması gereken başka bir mesele var.
Her vatandaşın 10 günlük erzak hazırlayacak ekonomik gücü var mı?
Almanya’da artan yaşam maliyetleri, yüksek kiralar ve enerji giderleri özellikle dar gelirli ailelerin bütçelerini zorluyor.
Ay sonunu getirmekte güçlük çeken bir aileden 10 günlük yiyecek, su, ilaç ve diğer malzemeleri hazır bulundurmasını istemek kolay; bunu gerçekleştirmek ise her zaman mümkün değil.
Bu nedenle kriz hazırlığı yalnızca vatandaşın sorumluluğuna bırakılamaz.
Devletin de özellikle yaşlılar, engelliler, yalnız yaşayanlar ve düşük gelirli aileler için ulaşılabilir destek mekanizmaları oluşturması gerekir.
Almanya’da yaşayan Türk toplumu açısından da bu gelişmelerin ayrı bir önemi bulunuyor.
Yıllardır Almanya’da yaşayan milyonlarca Türkiye kökenli insan, bu ülkenin ekonomik ve toplumsal hayatının önemli bir parçası.
Ancak acil durum hazırlığı konusunda herkesin yeterli bilgiye sahip olduğunu söylemek zor.
Özellikle Almanca bilmekte güçlük çeken yaşlı göçmenler, yalnız yaşayan insanlar ve resmi bilgilendirmeleri düzenli takip etmeyen aileler açısından bilgiye erişim önemli bir sorun olabilir.
Bir kriz anında yalnızca yiyecek ve su bulundurmak yeterli değildir.
Hangi kurumun açıklamalarına güvenileceği, acil durumlarda nereye başvurulacağı, aile bireyleriyle nasıl iletişim kurulacağı ve komşularla nasıl dayanışma sağlanacağı da önceden düşünülmelidir.
Türk sivil toplum kuruluşları, cami dernekleri ve yerel toplum merkezleri bu konuda bilgilendirici çalışmalar yapabilir.
Çünkü afetler ve krizler insanların milliyetine, diline veya kökenine göre ayrım yapmaz.
Toplumda en fazla merak edilen soru kuşkusuz bu.
Almanya’nın sivil savunma hazırlıklarını güçlendirmesi, Avrupa’da askeri güvenliğin yeniden öncelik kazanması ve vatandaşlara stok tavsiyesinde bulunulması doğal olarak endişelere neden oluyor.
Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Bir ülkenin savaşa veya başka bir büyük krize karşı hazırlık yapması, savaşın kaçınılmaz olduğu anlamına gelmez.
Almanya’nın 10 günlük erzak tavsiyesi de tek başına yakın zamanda bir savaş yaşanacağına dair kanıt değildir.
Üstelik Almanya’da acil durum stoklarına ilişkin tavsiyeler yeni ortaya çıkmış değil. Sivil koruma kurumları uzun yıllardır benzer hazırlıkları öneriyor.
Değişen şey, bu tavsiyelerin Avrupa’daki güvenlik tartışmaları nedeniyle daha fazla dikkat çekmesi.
Yine de şu gerçeği kabul etmek gerekiyor:
Avrupa artık güvenliği yalnızca orduların, polislerin ve devlet kurumlarının görevi olarak görmüyor. Vatandaşların bireysel hazırlığını da ulusal dayanıklılığın bir parçası haline getirmeye çalışıyor.
Almanya’da yaşayan vatandaşların bu gelişmeler karşısında paniğe kapılması için bir neden yok.
Ancak yapılan resmi tavsiyeleri tamamen görmezden gelmek de doğru olmaz.
Evde makul miktarda içme suyu, bozulmayan gıda, el feneri, pil, düzenli kullanılan ilaçlar, ilk yardım malzemeleri ve bir miktar nakit para bulundurmak savaş beklentisinden çok günlük hayatın beklenmedik krizlerine karşı alınabilecek önlemlerdir.
Bu hazırlıkların bir anda tamamlanması da gerekmiyor. Aileler kendi bütçelerine göre ihtiyaçlarını zaman içerisinde karşılayabilir.
Asıl önemli olan, hazırlık çağrılarının toplumda korkuya dönüşmemesi.
Çünkü korkuyla yapılan hazırlık paniğe, bilinçle yapılan hazırlık ise güvene dönüşür.
Almanya’nın vatandaşlarına 10 günlük hazırlık tavsiyesinde bulunması küçümsenecek bir gelişme değil.
Bu çağrı, Avrupa’nın artık krizleri yalnızca yaşandıktan sonra yönetmek yerine, yaşanmadan önce hazırlıklı olmayı daha fazla önemsediğini gösteriyor.
Fakat hükümetlerin vatandaşlardan hazırlık istemesi kadar, kendi altyapılarını ve kriz yönetimi kapasitelerini güçlendirmesi de önemli.
Elektrik şebekeleri, hastaneler, içme suyu sistemleri, iletişim ağları ve yerel yönetimler büyük krizlere karşı dayanıklı değilse vatandaşın evindeki erzak tek başına yeterli olmayacaktır.
Almanya’da yaşayan bizler açısından çıkarılacak ders açık:
Ne her hazırlık çağrısını yaklaşan savaşın habercisi olarak görmeliyiz ne de bütün bu uyarıları gereksiz bulup bir kenara bırakmalıyız.
Çünkü hazırlıklı olmak korkmak değildir. Asıl mesele, kriz geldiğinde ne yapacağını bilmektir.
Ve bugün Almanya’da sorulması gereken en önemli soru belki de şudur:
Devlet vatandaşlarından 10 günlük hazırlık isterken, kendisi büyük bir krizin ilk 10 gününe ne kadar hazır?